Fen Sunuları

 5.Sınıf Kuvvetin Ölçülmesi Sunusu 

İndirmek İçin: https://drive.google.com/file/d/1d1NE_50GoHS3jLd_qjkJ0o14Y6wKJfyK/view?usp=sharing

5. Sınıf Canlılar Sunusu

İndirmek İçin: https://drive.google.com/file/d/1kDtf1K5F-QubiYfNcWP1XFq-etfxQrNK/view?usp=sharing

İş ve Enerji

 Duran bir cismi hareket ettirebilen, hareket halindeki cismi durdurabilen, cismin hızını arttırıp azaltabilen, hareket yönünü ve cismin şeklini değiştirebilen etkiye kuvvet adı verilir. Kuvvet F harfi le gösterilir. Kuvvet birimi Newton olup N harfi ile ifade edilir.

Bir kuvvet doğrultusunda yer değiştiriliyorsa fiziksel anlamda iş yapılıyor demektir. Yani iş kuvvete ve cismin aldığı yola bağlıdır. Kuvvet ile alınan yol aynı doğrultuda olmalıdır. Kuvvet ve yol birbirine dik ise, o cisim fiziksel anlamda iş yapmış sayılmaz.

İş yapılabilmesi için; kuvvet uygulanmalı. Kuvvet ile alınan yol aynı doğrultuda olmalı ve cisim yer değiştirmelidir. 

Şekildeki cisme etki eden F1 kuvveti , hareket yönüne dik olduğu için iş yapmaz.

El arabası ile yük taşınırken, bisikleti sürerken, topu ittirirken, topu havaya atarken, bebek arabasını çekerken kuvvet doğrultusunda hareket olduğu için iş yapılır.

Sabit süratle hareket ederken, halteri havada tutarken, çantayı sallamadan düz yolda yürürken fiziksel anlamda iş yapılmaz.

Kuvvet birimi Newton(N) , yer değiştirme birimi metre(m) alındığında, iş birimi N.m'den dolayı joule(j) olarak bulunur.

Enerji: İş yapabilme yeteneğine enerji adı verilir. Enerji birimi de joule(j) ya da kalori(cal)dir.  

Enerji çeşidi çok fazla olmakla birlikte dersimizde mekanik enerjiden bahsedilecektir. Mekanik enerji kinetik ve potansiyel enerji toplamıdır. 

Kinetik Enerji: Hareket halindeki cisimlerin sahip olduğu enerjidir. Sürat ve cismin kütlesi kinetik enerjiyi etkiler. 

*Aynı süratte hareket eden iki araçtan kütlesi büyük olanın kinetik enerjisi daha fazladır. 

*Aynı kütlede olan iki araçtan süratli fazla olanın kinetik enerjisi daha fazladır. 

*Kinetik enerjileri eşit olan araçlardan süratli fazla olanın kütlesi küçüktür. Enerjileri eşit iken kütle ve sürat ters orantılıdır. 

Kuvvetin Ölçülmesi

    Cismin hareketinde, şeklinde ve hareket yönünde değişikliğe neden olan etkiye kuvvet denir. Yani kuvvet duran bir cismi hareket ettirebilir, hareket halindeki cismi durdurabilir, cismin hızını arttırabilir, azaltabilir. Cismin şeklini, yönünü değiştirebilir. Kuvvet F harfi ile ifade edilir.

    Kuvvet birimi Newton'dur. Newton N harfi ile gösterilir. 

    Kuvvetin büyüklüğü dinamometre denilen araç ile ölçülür. Dinamometreler cisimlerin esneklik özelliğinden yararlanılarak yapılmıştır. Yani dinamometrelerin içerisinde esnek yay bulunur. Kuvvet uygulandığında yay uzar ve ölçüm yapılır. Her dinamometrenin üzerinde ölçebileceği en büyük kuvvet değeri yazılıdır. Bu sınır yani esneklik sınırı aşılırsa, dinamometredeki yay bozulur ve ölçüm sağlıklı olmaz. 

Kalın yayın kullanıldığı dinamometrelerde daha büyük kuvvetler ölçülürken, ince yayın kullanıldığı dinamometrelerde hassas ölçümler yapılır.

Dinamometreye uygulanan kuvvet arttıkça, yayın uzama miktarı artar. Yani kuvvet ile dinamometre yayının uzama miktarı doğru orantılıdır. 

    Esnek Madde: Kuvvet uygulandığında şekil değiştiren, kuvvet ortadan kalktığında eski haline dönebilen maddelere esnek madde adı verilir. Sünger, lastik, yay esnek maddelere örnektir.

Örnek: Bir dinamometreye 50 N kuvvet uygulandığında dinamometre yayı 5cm uzamaktadır. Aynı dinamometreye 80N uygulandığında dinamometre yayı kaç cm uzar?

50/5=10 

80/10= 8cm uzar.

Örnek: 10 bölmeli bir dinamometre en fazla 90 N kuvvet ölçmektedir. Bu dinamometreye uygulanan bir kuvvet dinamometrenin 8 bölmesini uzattığına göre, uygulanan kuvvet kaç N'dur?

90/10=9 

9x8=72 N